Trong bối cảnh biên lợi nhuận ngành xuất nhập khẩu ngày càng bị siết chặt bởi chi phí logistics, tỷ giá, thuế quốc tế và cạnh tranh giá từ Trung Quốc, nhiều doanh nghiệp Việt bắt đầu nhận ra rằng bài toán tăng trưởng không còn nằm ở việc bán được nhiều hơn, mà nằm ở việc giữ lại được nhiều lợi nhuận hơn sau thuế. Đây cũng là lý do ngày càng nhiều doanh nghiệp XNK quy mô vừa và lớn chuyển sang sử dụng cấu trúc offshore như một phần của chiến lược tối ưu vận hành toàn cầu thay vì chỉ xem offshore là “thiên đường thuế” như cách hiểu cũ.
Một doanh nghiệp trong lĩnh vực xuất nhập khẩu nông sản tại Việt Nam mà BeyondIncorp từng tham gia tư vấn đã giảm gần 30% tổng chi phí thuế và phí vận hành quốc tế chỉ sau hơn 12 tháng tái cấu trúc. Điều đáng chú ý là toàn bộ mô hình đều vận hành hợp pháp, có substance rõ ràng, có hợp đồng thương mại thực tế và đáp ứng tiêu chuẩn compliance của ngân hàng quốc tế.
Doanh nghiệp này trước đây hoạt động theo mô hình truyền thống: công ty Việt Nam ký hợp đồng trực tiếp với buyer quốc tế, nhận tiền về tài khoản Việt Nam và thực hiện toàn bộ nghiệp vụ thương mại từ một pháp nhân duy nhất. Khi doanh thu quốc tế tăng nhanh, họ bắt đầu gặp nhiều vấn đề nghiêm trọng. Thuế doanh nghiệp tăng mạnh theo lợi nhuận, việc giữ ngoại tệ bị hạn chế, chi phí chuyển đổi tiền tệ lớn, ngân hàng thường xuyên yêu cầu giải trình giao dịch quốc tế và đặc biệt là khó mở rộng hệ thống thanh toán với đối tác nước ngoài.
“Rất nhiều offshore bị từ chối mở tài khoản ngân hàng do cấu trúc sai ngay từ đầu”
Ngoài ra, một vấn đề mà rất nhiều doanh nghiệp Việt gặp phải nhưng ít nói đến là việc mất lợi thế khi đàm phán quốc tế. Nhiều buyer lớn tại Mỹ hoặc châu Âu thường ưu tiên làm việc với pháp nhân quốc tế thay vì chuyển tiền trực tiếp về Việt Nam, đặc biệt trong các giao dịch có giá trị lớn hoặc hợp đồng dài hạn. Điều này khiến doanh nghiệp Việt khó nâng giá bán hoặc tiếp cận những khách hàng enterprise.
Sau khi phân tích toàn bộ dòng tiền và cấu trúc giao dịch, doanh nghiệp đã triển khai mô hình offshore trading structure. Một công ty offshore được thành lập tại jurisdiction có lợi thế về thuế và ngân hàng quốc tế. Công ty này đóng vai trò trung tâm thương mại quốc tế, ký hợp đồng với buyer nước ngoài, quản lý thanh toán quốc tế và thực hiện hoạt động thương mại xuyên biên giới. Trong khi đó, công ty Việt Nam tiếp tục đảm nhiệm khâu vận hành nội địa, sourcing, kiểm soát chất lượng và logistics.
Điểm quan trọng nằm ở việc phân bổ đúng chức năng và lợi nhuận giữa các pháp nhân. Trước đây, toàn bộ lợi nhuận quốc tế dồn về Việt Nam nên doanh nghiệp phải chịu mức thuế tổng thể rất cao. Sau tái cấu trúc, phần lợi nhuận từ hoạt động thương mại quốc tế được giữ lại ở offshore entity theo đúng vai trò kinh doanh thực tế của pháp nhân này. Điều đó giúp giảm đáng kể effective tax rate toàn hệ thống mà vẫn đảm bảo compliance.
Một thay đổi lớn khác đến từ hệ thống ngân hàng và thanh toán quốc tế. Khi sử dụng offshore company kết hợp tài khoản đa tiền tệ quốc tế, doanh nghiệp giảm mạnh chi phí FX conversion, hạn chế việc mất phí trung gian SWIFT và tăng tốc độ nhận thanh toán từ khách hàng toàn cầu. Chỉ riêng phần tiết kiệm từ tỷ giá và phí ngân hàng đã giúp doanh nghiệp giữ lại thêm hàng chục nghìn USD mỗi năm.
“Chi phí thanh toán quốc tế hiện nay có thể tối ưu mạnh nếu chọn đúng payment platform”
Quan trọng hơn, cấu trúc offshore giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong quản trị dòng tiền quốc tế. Thay vì phải chuyển toàn bộ doanh thu về Việt Nam rồi tiếp tục thanh toán cho supplier nước ngoài, doanh nghiệp có thể giữ dòng tiền quốc tế trong hệ sinh thái offshore để tái đầu tư, thanh toán logistics, marketing quốc tế hoặc mở rộng sourcing ở nhiều quốc gia khác nhau. Đây là lợi thế cực lớn đối với ngành xuất nhập khẩu có vòng quay vốn nhanh.
Tuy nhiên, điểm mà nhiều doanh nghiệp Việt hiểu sai là offshore không đồng nghĩa với “trốn thuế”. Trên thực tế, các quốc gia hiện nay đều siết mạnh CRS, AML, KYC và substance requirement. Nếu cấu trúc không có logic thương mại thực tế, không có hợp đồng rõ ràng hoặc chỉ lập offshore để né thuế, nguy cơ bị ngân hàng đóng tài khoản hoặc bị cơ quan thuế đánh giá lại là rất cao.
Trong case study này, yếu tố giúp mô hình hoạt động bền vững nằm ở compliance. Doanh nghiệp xây dựng đầy đủ hợp đồng thương mại quốc tế, transfer pricing logic, invoice flow và operational evidence giữa các bên. Offshore company có vai trò rõ ràng trong chuỗi giá trị chứ không chỉ là “công ty giấy”. Đây chính là khác biệt giữa international tax planning hợp pháp và các mô hình rủi ro cao.
“Quy định CFC đang trở thành vấn đề mà doanh nghiệp Việt bắt đầu phải quan tâm”
Một yếu tố khác ít được nhắc tới là khả năng nâng định giá doanh nghiệp khi gọi vốn hoặc mở rộng quốc tế. Nhà đầu tư quốc tế thường đánh giá cao những doanh nghiệp có cấu trúc global-ready, dòng tiền minh bạch và khả năng vận hành đa quốc gia. Nhiều doanh nghiệp Việt dù doanh thu lớn nhưng vẫn bị discount valuation vì cấu trúc pháp lý quá nội địa và khó scale quốc tế.
Sau gần 1 năm tái cấu trúc, doanh nghiệp trong case study không chỉ giảm khoảng 30% tổng chi phí thuế và phí vận hành quốc tế mà còn mở rộng thêm được thị trường mới nhờ hệ thống thanh toán linh hoạt hơn. Quan trọng nhất, lợi nhuận giữ lại tăng đáng kể dù doanh thu không tăng quá mạnh. Đây là điều mà rất nhiều doanh nghiệp XNK hiện nay đang bỏ qua: tối ưu cấu trúc tài chính thường tạo tác động lớn hơn việc cố gắng tăng doanh số bằng mọi giá.
Trong giai đoạn các quốc gia liên tục thay đổi chính sách thuế toàn cầu, minimum tax và kiểm soát dòng tiền xuyên biên giới, doanh nghiệp Việt cần nhìn offshore dưới góc độ chiến lược vận hành quốc tế thay vì chỉ là công cụ thuế. Một cấu trúc đúng có thể giúp doanh nghiệp tăng khả năng cạnh tranh toàn cầu, tối ưu lợi nhuận và giảm rủi ro vận hành trong dài hạn. Nhưng ngược lại, một cấu trúc sai có thể dẫn tới việc đóng băng tài khoản, từ chối thanh toán hoặc gặp vấn đề compliance quốc tế.
Đó cũng là lý do việc lựa chọn jurisdiction, ngân hàng, payment flow và legal structure cần được thiết kế đồng bộ ngay từ đầu thay vì mở offshore theo xu hướng hoặc nghe theo các mô hình “0% tax” thiếu thực tế trên thị trường.
Tác giả: admin
Ý kiến bạn đọc
